غديردرآئينه كتاب
به ترتيب حروف الفبايى
( د )
81 داستان غدير (فارسى , چاپى )
جمعى از دبيران مشهد.
شركت سهامى انتشار, تهران .
جيبى , 73ص .
چاپ ديگر: انتشارات غدير (وابسته به كتابخانهء بزرگ اسلامى ) تهران .
جيبى , 80ص .
در اين كتاب ابتدا در پنج صفحه اشعار آغاز شاهنمامهء فردوسى آمده ! و سپس قضيهء حجةالوداع از ابتداى مقدمات و حركت و نيز مراسم حج و بازگشت , و در آخر واقعهء غدير با كمى عبارت پردازى و قلمى خاص همراه با جوانب اجتماعى اين قضايا بيان شده و تمام قضاياى قبل از غديريه عنوان مقدمه چينى و ربط به داستان غدير است .
نكات قابل توجه :
1 اين كتاب بخشى از كتاب <حساسترين فراز تاريخ يا داستان غدير>از همين مؤلفان است , و آن كتاب نيز بااستفاده از <الغدير>علامهء امينى تأليف گرديده است .
2 در يكى از چاپهاى كتاب مؤلف بيان نشده و در ظاهر به نام علامه امينى است . در <كتابنامهء غدير خم>كه زير نظربنياد نهج البلاغه تدوين شده ـ ص 22ش 29نيز مؤلف به همين نام آمده است در حاليكه همان كتاب فوق است .
82 داستان غدير (فارسى , چاپى )
بازنوشته : مصطفى زمانى (وجدانى ).
انتشارات پيام آزادى , تهران , سال 1369ش .
چاپ هفتم : همان ناشر, سال 1374ش .
خشتى , 16ص .
اين كتاب كلاً نقاشى و همراه با جملاتى كوتاه به شكل نثر كودكانه دربارهء غدير است , كه كودكان در ضمن نقاشى ورنگ آميزى مطالب عقيدتى را مى آوزند.
];ك ك نكتهء قابل توجه :
اين كتاب از سرى كتابهاى <قصه هاى پيامبران>و يا <بخوان و رنگ كن>است كه تماماً به يك سبك نوشته شده , وشمارهء ششم از آن دوره است .
83 داستان غدير (فارسى , چاپى )
غلامرضا دبيران .
84 داستان غدير در اسلام (فارسى , چاپى )
حسن بن عبدالله سعيد, م 1416ق .
كتابخانهء مدرسهء مسجد چهل ستون , تهران .
جيبى : 29ص .
چاپ ديگر: ؟
جيبى : 40ص .
ابتدا مقدمه اى در دوازده صفحه با عنوان <داستان غدير>است كه در آن قطعاتى از غدير را آورده و توضيحاتى درمورد امامت و پيامبر (ص ) و اميرالمؤمنين (ع ) داده است .
سپس با عنوان <اميرالمؤمنين>از ديدگاه وحى > كتاب را شروع نموده كه ابتدا فضايل اميرالمؤمنين (ع ) و جوانب زندگانى آن حضرت تا قضيهء غدير است و در تمام موارد به كتب عامه استناد نموده است .
نكات قابل توجه :
1 نام اين كتاب به طور دقيق به دست نيامد, چرا كه روى جلد آن فقط اين جمله است : <پيامبر اسلام (ص ) بدستورپروردگار جانشين خود اميرالمؤمنين (ع ) را براى زمامدارى مسلمين تعيين و معرفى مينمايد>. و در داخل كتاب چنانچه گفته شد در اول شروع نوشته شده <داستان غدير در اسلام>همچنين در ابتداى بخش دوم نام <اميرالمؤمنين (ع ) از ديدگاه وحى>آمده است .
در اينجا اين تذكر لازم است كه : كتابى به نام <على (ع ) از ديدگاه وحى>از همين مولف و همين ناشر در 28صفحه جيبى به مناسبت غدير چاپ شده است كه بخش دوم كتاب (داستان غدير در اسلام ) ـ كه توضيحش گذشت ـ بخشى ];ّّاز همين كتاب (على (ع ) از ديدگاه وحى ) است .
2 مؤلف كتاب ديگرى به نام <غدير پيوند ناگسستنى رسالت و امامت>دارد, كه بخشى از اين كتاب با بخش <داستان غدير در اسلام>آن كتاب يكى است .
85 الدراية فى حديث الولاية 17جزء (عربى , خطى )
مسعود بن ناصر سجستانى (ابوسعيد, ركاب ) م 477ق .
نهج الايمان (على بن يوسف , ابن جبير, نسخهء خطى ).
مناقب آل أبى طالب (ابن شهر آشوب ) ج 3ص 25
اقبال الاعمال ص 453 455 457
اليقين (سيد بن طاووس ) ص 95و 168ب 28
بحار ج 37ص 126 130 133 157
اثبات الهداة ج 1ص 36
الذريعة ج 8ص 56ش 168و ج 25ص 143در شمارهء 830
الغدير ج 1ص 155ش 11و ص 17
كتاب جمع آورى سندهاى مؤلف در حديث غدير تا صد و بيست نفر از صحابه است .
چنانكه سيد بن طاووس تصريح نموده اين كتاب جمع آورى احاديث پيامبر (ص ) در غدير و ديگر فضايل اميرالمؤمنين (ع ) در هفده جزء است , و در آن اسناد, مؤلف تا صد و بيست نفر از صحابه را بيان نموده است . ولى خودسيد در صفحهء 457گفته اين كتاب در يك مجلد و بيست كراسه (جزوه ) است !؟
در <الغدير فى التراث الاسلامى>از معجم شيوخ سمعانى , در حالات حسن بن يعقوب نيشابورى (ابوبكر) بيان نموده كه اين كتاب در جمع طرق حديث <من كنت مولاه فعلى مولاه>است و نسخه اى از آن را به خط زيباى نامبرده (ابوبكر نيشابورى ) ديده است .
نكات قابل توجه :
1 نامهاى مختلفى براى اين كتاب آمده است . سيد بن طاووس در اقبال كلمهء كتاب را به ابتداى اين نام اضافه نموده و شيخ حر عاملى از اين كتاب با نام <كتاب الشجرى فى نص الغدير>ياد نموده است .
];ّّاين كتاب در معجم شيوخ سمعانى و موردى از الغدير و موردى از بحار به نام <كتاب الولاية>آمده و در نهج الايمان (ابن جبير) كه نسخه اى خطى است نام <أسماء ارواة خبر غدير خم>و بالاخره در الذريعه با نام <الدراية لحديث الولاية>آمده است . و اما اين نام انتخاب شده (الذراية فى حديث الولاية) كه در كتاب <الغدير فى التراث الاسلامى>نيزهمين آمده است , نامى است كه سيد بن طاووس در اقبال گفته و تصريح به نامگذارى مؤلف كتابش را به اين نام نموده است , و در باقى موارد چنين تصريحى نيست , و يا اگر باشد كلام سيد در اين نوع موارد ـ بع علت دقت بيش از حد او ـبر ديگران مقدم است . و كلمهء كتاب را كه سيد در ابتداى اين نام آورده ظاهراً جزو آن نيست . همچنين مؤلف كتاب , دراكثر موارد با شهرت سجستانى و گاهى سجزى و در بعضى شجرى و در يك مورد سجرى آمده , و نيز كنيهء او در اكثرموارد ابوسعيد و در اقبال ابو سعد است .
لازم به ذكر است كه در مناقب ابن شهر آشوب و بحار و اثبات الهداة و نهج الايمان لقب شجرى آمده است , و درالغدير (علامهء امينى ) و نيز الغدير فى التراث الاسلامى (سيد عبدالعزيز طباطبائى ) ص 99ش 26با اينكه نام سجستانى و سجزى بيان شده , ارجاع به مناقب داده اند, و اين بيانگر اين است كه اين دو محقق نام شجرى را تصحيف يا اشتباه مؤلف و يا ناسخ از كلمهء سجزى پنداشته اند!؟
نتيجه اينكه اين دو نام ظاهراً يك مؤلف هستند و كتاب نيز يك كتاب بيشتر نيست و نام سجستانى كه در اكثر سجزى گفته شده براى مؤلف صحيح تر به نظر مى رسد. در اينجا چند مورد را بيان مى نمائيم : لسان الميزان ج 6ص 32 33سير أعلام النبلاء ج 18ص 533 البداية و النهاية ج 12ص 135 طبقات الحفاظ ج 1 446 مرآة الجنان ج 3ص 122 شذرات الذهب ج 3ص 357
3 مؤلف كتاب در اكثر موارد و تقريباً موارد و تقريباً تمام كتب رجالى عامه به مذهب قدريّه نسبت داده شده و دراقبال و اثبات الهداة او را از عامه و در الذريعه او را از شيعيانى كه از باب تقيه خود را معتزلى مى نموده اند دانسته است .از جمله اين موارد بحار ج 40ص 15ش 31است .
4 در اكثر بلكه تمام موارد شهادت به وثاقت مؤلف و دقت او در ضبط و نقل احاديث داده اند.
5 در لسان الميزان ج 2ص 33ش 1552از قول زاهر شحامى نقل نموده كه مؤلف كتابهايش را وقف نموده , و به احتمال زياد اين كتاب نيز جزو آنها بوده است .
6 اين كتاب از مصادر عامى كتاب <اثبات الهداة>است كه شيخ حر عاملى با واسطه از آن كتاب ها نقل نموده است .
7 كتابى به نام <كتاب فى طرق من كنت مولاه>از معاويه سجزى نيز آمده است .
];ّّلدراية لحديث الولاية (سجستانى ) = الدراية فى حديث الولاية (عربى , خطى )
86 در صحنهء غدير (فارسى , چاپى )
محمد مهدى بن محمد على ركنى (يزدى خراسانى ).
اداره امور فرهنگى آستان قدس , مشهد, سال 1410ق , 1360ش .
رقعى , 195ص .
در اين كتاب بر نتيجه گيرى از واقعهء غدير تأكيد شده و در آن از مقالات و گفتار ديگران نيز استفاده شده است .عناوين ابواب كتاب چنين است : مقدمه 1 آيهء تبليغ , 2 آيهء اكمال , 3 غدير چيست ؟ 4 غدير خم كجاست ؟ 5 عيدغدير, 6 عيد غدير سنت اسلامى است , 7 حديث تهنيت , 8 روز غدير از ايام الله است , 9 ولاء زعامت (از مرتضى مطهرى ), 10 اعتراف محدثان اهل سنت به درستى حديث غدير و تواتر آن , 11 تأليفات اختصاصى دربارهء حديث غدير, 12 در حضور پيامبر (ص ), 13 خطبه رسول اكرم (ص ) در غدير خم همراه با ترجمه (كه عربى در سمت راست و فارسى در چپ است , 14 پژوهشى در معناى مولى , 15 پاسخ يك سؤال , 16 شيعهء پيامبر (ص ) نه شيعه ءعلى (ع ).
در پايان چند مقاله از افراد مختلف ذكر اسمشان , از كتاب يا از گفتارشان آمده است . نيز در اين كتاب ترجمهء خطبه ءغدير و بازنگرى به موضوع امامت آمده است .
87 الدرة الغرية و التحفة العلوية (عربى , خطى )
محمد على بن ابى القاسم اردوبادى (نجفى ) م 1380ق .
الذريعة ج 8ص 104ش 384
در اين كتاب ابتدا طرق حديث غدير آمده , و سپس در دلالت آنها بحث شده و در آخر اشعار غدير آورده شده است .
نكته قابل توجه :
چنانچه علامه حاج آقا بزرگ به نقل از مؤلف فرموده , كتاب حدود دويست صفحه است .
88 دريا در غدير (فارسى , چاپى )
ثابت محمودى (متخلص به سهيل )
چاپ اول : سازمان تبليغات اسلامى (حوزهء هنرى ), تهران , سال 1364ش .
چاپ دوم : سال 1405ق , 1365ش .
رقعى 96ص .
اين كتاب مجموعه شعرى دربارهء غدير است .
89 دعاء الهداة الى أداء حق الموالاة, 10ج (عربى , خطى )
عبيدالله بن عبدالله حسكانى (حاكم , حنفى ) م قرن 5
شواهد التنزيل لقواعد التفضيل (از مؤلف ) ج 1ص 190
اقبال الاعمال ص 453.
رياض العماء ج 3ص 298
الذريعة ج 8ص 196ش 765
فهرست كتابخانهء سيد بن طاووس ش 190
نكات قابل توجه :
1 مؤلف در كتاب خود شواهد التنزيل بعد از اينكه طرقى براى نزول آيهء <يا ايها الرسول ...>در شأن اميرالمؤمنين (ع ) در روز غدير بيان نموده بعد از شمارهء 146گفته كه طرق اين حديث را در كتاب <دعاة الهداة الى أداء حق الموالاة>در ده جلد مفصلاً آورده ام .
2 اين كتاب جزو كتابهاى كتابخانهء سيد بن طاووس بوده و او نيز در اقبال و طرائف از آن نقل نموده است .
3 مؤلف كتاب از افراد مشكوك العقيده است و دربارهء مذهب او اختلاف است . چنانچه علامه حاج آقا بزرگ گفته :اكثر علماى شيعه اعتراف به تشيع او دارند چرا كه او بسيار تقيه مى نموده است ولى سيد بن طاووس او را ازبرجستگان علماى عامه مى داند, و نيز ذهبى در سير أعلام النبلاء ج 18ص 269ش 136و الجواهر المضيئة فى طبقات الحنفية ج 2ص 1897او را از پيروان مذهب حنفى دانسته اند.
90 دليل النص بخبر الغدير على امامة اميرالمؤمنين (ع ) (عربى , چاپى )
محمد بن على كراجكى (ابوالفتح , قاضى ) م 449ق .
تحقيق : اسامة آل جعفر.
مؤسسة آل البيت لاحياء التراث , قم , سال 1410ق .
وزيرى , 34ص .
عوالم العلوم 315ص 357ش 414
تراثنا شمارهء 21ص 421ـ 454
در اين كتاب ابتدا مقدمه اى از محقق در هشت صفحه دربارهء منافقين و دشمنان اميرالمؤمنين (ع ) و حسادت آنهانسبت به آن حضرت در باب فضايل , خلافت , امامت و مسئلهء غدير و سپس عكس از اول و آخر نسخه خطى كتاب است .
پس از آن كتاب شروع شده كه ابتدا چهار سوال را از قول شخصى مطرح كرده و سپس يك به يك به طور كلامى وعلمى از آنها جواب داده شده است . سئوالات از اين قرار هستند: 1 نظر به اينكه بعضى حديث غدير را باطل مى داننددليل آن چيست ؟ 2 چرا كلمهء مولى به معنى اولى است و آن يكى از اقسام مولى است ؟ 3 چرا مراد از اولى ـ بعد ازثبوتش ـ فقط معنايى است كه شما مى گوييد؟ 4 به چه دليل كسيكه اولى باش د امام است ؟
مؤلف در تمام جوابها به آيات قرآن استدلال كرده , به خصوص در جواب از سوال دوم كه ده آيه آورده و به نظرلغويين استناد نموده است .
در آخر بخشى با عنوان <فضل و زيادة>دارد كه دربارهء خلافت اميرالمؤمنين (ع ) است , و سرانجام مصادر تحقيق كه اكثراً از عامه است بيان شده است .
نكان قابل توجه :
1 چاپ معرفى شده , در مجلهء تراثنا شمارهء بيست ويكم آمده است .به آخراين شماره ص 421لى 454راجعه شود.
2 نسخه اى خطى از اين كتاب در كتابخانهء آستان قدس رضوى به شمارهء 226همراه با كتاب <كنزالفوائد>مراجعه شود.
3 اين كتاب تماماً در كتاب <كنزالفوائد>آمده است .
4 مؤلف كتاب ديگرى در غدير به نام <عدة البصير فى حجج يوم الغدير>دارد.
];ّّ