انقراض خوارج

اين جمعيت در اواخر دهه چهارم قرن اول هجرى در اثر يك اشتباهكارى خطرناك به وجود آمدند و بيش از يك قرن و نيم نپائيدند . در اثر تهورها و بى باكيهاى جنون آميز مورد تعقيب خلفا قرار گرفتند و خود و مذهبشان را به نابودى و اضمحلال كشاندند و در اوائل تأسيس دولت عباسى يكسره منقرض گشتند . منطق خشك و بى روح آ نها و خشكى و خشونت رفتار آنها , مباينت  روش آنها با زندگى , و بالاخره تهور آنها كه ( تقيه) را حتى به مفهوم صحيح و منطقى آن كنار گذاشته بودند آنها را نابود ساخت . مكتب خوارج مكتبى نبود كه بتواند واقعا باقى بماند , ولى اين مكتب اثر خود را باقى گذاشت . افكار و عقائد خارجيگرى در ساير فرق اسلامى نفوذ كرد و هم اكنون  نهروانى هاى فراوان وجود دارند و مانند عصر و عهد على خطرناكترين دشمن داخلى اسلام همينها هستند , همچنانكه معاويه ها و عمر و عاص ها نيز همواره وجود داشته و وجود  دارند و از وجود  نهروانى ها كه دشمن آنها شمرده مى شوند به موقع استفاده مى كنند .