تفسير موضوعى قرآن كريم
حضرت آية الله جوادى آملى
تذكر چند نكته
فصل يكم: تاثير متقابل جهان بينى و علم اخلاق فصل دوم: خاستگاه احكام اخلاقى بايدها و نبايدهاى اخلاقى بيمارى و درمان جان و تن واقعيت مسائل اخلاقىمنشا كلى بودن اصول اخلاقى تجربى بودن مسائل اخلاقى نوعى ديگر از تجربهضرورتى اجتنابناپذير ضرورت، امكان و امتناع جهات قضايا در حكمت نظرى و عملى حكمت نظرى و عملى و كميت جهات عامل تعيين كننده بايدها و نبايدها نظر اشاعره و پاسخ آن جواز ترجيح بدون مرجح نزد اشاعره محور بايدها و نبايدها رابطه بين «هست» و «نيست» با «بايد» و «نبايد» طرح يك شبههپاسخ به شبهه كتاب تذكره و هدايتعلم اخلاق و شواهد عقلى و نقلى فصل سوم: كمال انسان از نظر دين كمال در چيست؟پايه علوم نشانه توحيد عملىنعمتياد آورى گناه كمال در بينايى و دارايى جهاد اكبر و ريزش كوثر كمال در گرو احساس خطر كمال، نتيجه عملفصل چهارم: سعادت روح و بدن حكمت متعاليه و سعادت روح هدف خلقتغنا و علم خدا تخلق خليفه خدا به صفات الهى وجه الله
فصل يكم: اخلاقگرايى انسان نظام احسن جهان و انسان گرايش توحيدى انسان به اخلاق فاضله تشريف، نه تكليففصل دوم: تغييرپذيرى خُلق تبيين نظر ارسطو و افلاطون امكان تغيير انسان و انواع تغييرپذيرى بعثت انبياتكليف، در همه ادوار زندگى تغيير خَلق و خُلقنقش معرفت در تغيير اخلاق قرآن و تغيير اخلاقتفضل نعمت و استحقاق كيفر نعمت ابتدايى الهىاسراف در نفس عاقبت مؤمن و كافررابطه ملكه شدن با قساوت قلب احياى زمين و زمينه مرده تغيير و جهاد اكبرفرار از «زحف» در جهاد اكبر نتيجه بحث اين كه:فصل سوم: تاثير و تاثر اخلاقى تاثير اخلاق در حوادث تكوينى زمان ظهور فضايل و رذايل اخلاقى انواع تاثير و تاثرتاثير و تاثر را به چهار قسم تقسيم كردهاند: اختلاف در اثر پذيرىپيامد وسوسه شيطان يار شيطاننتايج تاثير و تاثرها آثار تاثير و تاثرهافصل چهارم: جاودانگى اخلاق تجرد قواى حسى، خيالى و وهمى جاودانگى نسبىكلى طبيعى، رياضى و اخلاقى گسترش جاودانگى اخلاقفصل پنجم: شناخت اراده، ميل و اختيار فرق بين اراده و ميلمراتب جاذبه و دافعه انسان و اختيارتثليث انسان از نظر اخلاقى انسانهاى بالقوهحكومت عقل بر قواى نازله روزه از ياد غير حقتمرين رياضى و رياضت فصل ششم: متعلم و معلم اخلاق قلب سالك، محل نزول قرآن فصل يكم: اهميت علم اخلاق كودكى و اخلاقگستردگى نقش اخلاق حجاب علمتمثيل اخلاقى آتش زير خاكستررهايى از عداوت شناخت نفس و رهايى از غفلت آتش فشان و آتش نشانپاكى از پليديها دعوت قرآن به خلق عظيم شناسنامه اخلاقىمعناى حسن خلق فصل دوم: منشا نياز به اخلاق انواع تزاحمها درانسان حكومت عقل نظرى و عملى در تزاحمها وسيله تامين نيازهاى طبيعى تقواى علمى و عملىفصل سوم: اهميت تهذيب نفس اهميت تهذيب نفس از زاويهاى ديگر بهشت و جهنم اخلاقىجهنم منقول! خلود؟!معيار مؤاخذه و كيفر الهى ظهور ملكات در قيامتاشتعال قواى تعديل نشده لزوم آمادگى در برابر دشمن خشم و بردبارىراه غلبه بر غضب آتش جهلمايه طغيان ستمگران فصل چهارم: آلودگى و طهارت روح دنيا در فرهنگ وحىدوام طهارت و ادامه رزق راههاى تحصيل طهارتمراتب دوام طهارت طهارت روحطهارت در اخلاق درك خاص موجوداتطهارت از غفلت شهود ماوراى طبيعتاثر شهود حجاب شهودحجاب مستور ظهور و تجلى خداى سبحان كورى باطنزندگى كريمانه حجابهاى نورىحجابهاى متقابل حجاب خودىحكمت واقعى اركان زندگى انسان مهذب زى بندگىداعيه ربوبيت! ترجيح خواسته خدا بهبود رابطه با خداحسن ظن به خدا قضا و شفارسالت وحى در تهذيب نفس تيرگى چشم جاننقش سازنده تهذيب روح راه مبارزه با تهاجم فرهنگى تهذيب روح در قرآن و سنت انسان برده و انسان آزاد داد و ستد ذات خدا با انسان ظاهرى پالوده و باطنى آلوده آلودگى درونىسازنده مدينه فاضله هوس مدارى و حاكميت فساد نخستين كار انبيااحساس بوى بد گناه حجاب معرفت نفسنقش اخلاق در نجات فرد و جامعه اهميت اخلاق از نظر قرآن و عترت فصل پنجم: نقش اخلاق در گرايش به لذات برتر انسان، لذت و رنجاقسام لذت لذت فعلى و لذت انفعالى رابطه فعل و انفعال با وجود عدم انفعال انسان كامل لذت فعلى اخلاقىتعبيرات دينى، نشانه اين تحليل است: لذت امساكاشتباه در مصداق لذت و درد رياستيا اسارت روحپيروزى روح يا بدن؟ فرجام ايستادگى در برابر دين شرط رياستمعيار تشخيص خير عقل، شاگرد وحىمخلص و مخلص فصل ششم: نقش اخلاق در كارگزاران نظام نظام اسلامى در سايه اخلاق شبيخون دشمن داخلىحيا، نشانه عقل صالح ترين كارها
اهميت اخلاق از نظر شاگردان معصومين (ع) فصل يكم: فارابى و اخلاق فصل دوم: ابن سينا و اخلاق عهد عملى مرحوم بوعلىمعجزه برخاسته از حوزه شاگرد نمازفصل سوم: مقامات عارفان در نگاه ابن سينا هماهنگى عرفان با نظام آفرينش راه سير و سلوكآزادى از رنگ «تعين» نقطه آغازين سير و سلوك رياضت و اركان آنجهاد اوسط و جهاد اكبر مراحل ابتدايى عرفانعارف، حاضر غايب بهشت، بهاى توحيدسير و سلوك در مسير شرع تامين دانش و گرايش انسان در قرآن سر اهتمام قرآن به گرايش انسانى جهش دانش و گرايشنياز عمومى به بحثهاى عقل عملى فصل چهارم: گزارشى از «رسالة الطير» سوگنامه مرغ در بندپرواز از قفس جريان يا طيران آدميتهمسفران سلوكى عوامل اصلاح اخلاقاصلاح درونى بخشش نفسانىدرسهاى اخلاقى از حيوانات بردبارىرسالت طير در قرآن رابطه تعليم و تزكيه آزادى، موهبت الهىروح در بند دام شيطانرهيدگان رهاننده ذات ناشناخته حقفصل پنجم: صدرالمتالهين و تحول علم اخلاق انسان، تجسم اخلاق
